Một góc xã Hồng Thái tỉnh Tuyên Quang nhìn từ trên cao.
Chủ trương lớn từ yêu cầu thực tiễn
Trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025, áp lực quản lý ở cơ sở đặt ra ngày càng lớn. Trung bình mỗi xã, phường hiện có trên 30 thôn, tổ dân phố, trong khi phần lớn chưa đạt tiêu chuẩn về quy mô theo quy định. Toàn tỉnh hiện còn 3.257/3.802 thôn, tổ dân phố chưa đạt chuẩn, chiếm hơn 85%.
Là tỉnh miền núi có địa hình phức tạp, nhiều khu vực bị chia cắt, giao thông còn không ít khó khăn, dân cư sinh sống phân tán với đông đồng bào dân tộc thiểu số, Tuyên Quang xác định việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải được triển khai bài bản, thận trọng và phù hợp với điều kiện thực tiễn từng địa phương. Bởi mỗi tên gọi thôn, bản không chỉ gắn với một đơn vị hành chính cơ sở mà còn phản ánh chiều sâu lịch sử, bản sắc văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của đồng bào các dân tộc; đồng thời thể hiện sự đoàn kết, gắn bó cộng đồng được hun đúc qua nhiều thế hệ, cần được trân trọng, giữ gìn và phát huy trong quá trình sắp xếp, kiện toàn tổ chức ở cơ sở.
Ngay sau khi Trung ương ban hành Kết luận số 210-KL/TW về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang đã ban hành Nghị quyết số 96-NQ/TU ngày 22/5/2026 về lãnh đạo sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.
Theo đó, việc sắp xếp phải bảo đảm đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp ủy Đảng; phát huy vai trò quản lý của chính quyền, sự giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; đồng thời đề cao quyền làm chủ của nhân dân. Quá trình triển khai phải xem xét toàn diện các yếu tố về lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, điều kiện địa lý, quốc phòng, an ninh và sự gắn kết tự nhiên của cộng đồng dân cư.
Đồng thuận từ cơ sở
Tại nhiều địa phương trong tỉnh, chủ trương sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố đang nhận được sự đồng thuận, ủng hộ cao của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Theo phương án dự kiến, xã Sơn Vĩ sẽ thực hiện sắp xếp từ 51 thôn xuống còn khoảng 26 thôn nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở. Lãnh đạo xã nhấn mạnh, quá trình sắp xếp phải bảo đảm ổn định chính trị, giữ vững trật tự an toàn xã hội, phát huy tinh thần đoàn kết cộng đồng; đồng thời bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán đặc trưng của từng địa bàn dân cư. Không riêng Sơn Vĩ, tại xã Tân Trào, việc xây dựng phương án sáp nhập thôn cũng đang được triển khai thận trọng, dân chủ và sát thực tế. Từ 22 thôn hiện có, địa phương dự kiến sắp xếp còn 12 thôn.
Xã Sơn Vĩ, tỉnh Tuyên Quang tổ chức họp Ban Chỉ đạo sắp xếp, tổ chức lại các thôn trên địa bàn xã.
Đồng chí Dương Minh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Tân Trào cho biết, địa phương xác định việc sắp xếp phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu tinh gọn đầu mối với giữ gìn bản sắc văn hóa và sự gắn kết cộng đồng dân cư. “Chúng tôi đặc biệt coi trọng công tác tuyên truyền, vận động. Khi người dân hiểu rõ ý nghĩa, lợi ích của chủ trương thì sẽ đồng thuận và tích cực tham gia thực hiện. Đây là yếu tố quyết định thành công của quá trình sắp xếp”.
Theo định hướng dự kiến của tỉnh, thôn có từ 150 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố từ 300 hộ gia đình trở lên. Tuy nhiên, đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn hoặc khu vực biên giới, việc sắp xếp sẽ được xem xét linh hoạt để phù hợp thực tiễn.
Bảo đảm quyền lợi cán bộ cơ sở
Cùng với việc sắp xếp địa bàn dân cư, tỉnh Tuyên Quang cũng đặc biệt quan tâm đến việc bố trí, sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở. Theo định hướng của tỉnh, việc sắp xếp phải gắn với kiện toàn các chi bộ, chi hội, đoàn thể; đồng thời phát huy vai trò của những người có uy tín, kinh nghiệm trong cộng đồng và quan tâm đội ngũ cán bộ trẻ có trình độ công nghệ thông tin nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giai đoạn mới.
Hiện nay, các địa phương đang rà soát kỹ đội ngũ cán bộ không chuyên trách để xây dựng phương án bố trí phù hợp. Những người có uy tín, năng lực, tinh thần trách nhiệm tiếp tục được xem xét, tạo điều kiện tham gia công tác; đồng thời nghiên cứu chính sách hỗ trợ đối với các trường hợp dôi dư nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng.
Đồng chí Thạch Văn Tuân, Bí thư Chi bộ thôn An Ninh, xã Trường Sinh cho rằng, việc sắp xếp chắc chắn sẽ tác động đến tâm tư của một bộ phận cán bộ cơ sở, nhất là những người đã có nhiều năm gắn bó với công việc ở thôn. “Có những cán bộ đã cống hiến hàng chục năm, rất tâm huyết với công việc nên khi sắp xếp không tránh khỏi băn khoăn. Nhưng đa số cán bộ, đảng viên đều hiểu rằng đây là chủ trương đúng đắn, cần thiết vì sự phát triển chung của địa phương nên đều sẵn sàng đồng thuận, chấp hành”, đồng chí Tuân chia sẻ.
Thực tế cho thấy, để tạo được sự đồng thuận trong nhân dân, điều quan trọng nhất là phải phát huy dân chủ ở cơ sở, công khai, minh bạch trong xây dựng phương án và lắng nghe ý kiến của người dân. Ở nhiều địa phương, các cuộc họp thôn được tổ chức công khai; cán bộ trực tiếp giải đáp những băn khoăn liên quan đến tên gọi thôn mới, khoảng cách đi lại, nơi sinh hoạt cộng đồng hay việc bố trí cán bộ sau sáp nhập.
Hướng tới nền hành chính cơ sở hiện đại
Tại hội nghị quán triệt các văn bản của Trung ương và của tỉnh về sắp xếp thôn, tổ dân phố, đồng chí Hầu A Lềnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị. Theo đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, việc sắp xếp phải bảo đảm công khai, minh bạch; phát huy quyền làm chủ của nhân dân; tăng cường giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; đồng thời chú trọng bảo vệ quyền lợi chính đáng của cán bộ cơ sở và nhân dân trong quá trình thực hiện.
Đồng chí Hầu A Lềnh khẳng định, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức bộ máy mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở tinh gọn, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn; đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và tạo động lực cho phát triển nhanh, bền vững của tỉnh trong thời kỳ mới.
Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng thuận của cán bộ, đảng viên và nhân dân, Tuyên Quang đang từng bước triển khai hiệu quả chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị cơ sở, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.
Theo Báo Tuyên Quang
